هرز گرد تسمه (غلتک هرزگرد) چیست؟

معرفی غلتک هرزگرد تسمه

غلتک هرزگرد تسمه یا به اختصار هرزگرد، قطعه‌ای است که نقش بسیار مهمی در تنظیم تنش تسمه‌های مختلف در خودرو ایفا می‌کند. این قطعه به شکل یک فولی کوچک است که روی یک بلبرینگ سوار شده و معمولاً به بدنه‌ی موتور متصل است.

هرزگرد تسمه سفت کن

وظیفه غلتک هرزگرد

• تنظیم تنش تسمه: مهم‌ترین وظیفه هرزگرد، تنظیم میزان سفتی تسمه است. تسمه نباید خیلی شل باشد تا روی فولی‌ها بلغزد و اصطکاک کافی ایجاد نکند و همچنین نباید خیلی سفت باشد تا به تسمه و سایر قطعات آسیب برساند. هرزگرد با تغییر موقعیت خود، تنش تسمه را به مقدار مطلوب می‌رساند.
• هدایت تسمه: هرزگرد علاوه بر تنظیم تنش، به هدایت تسمه در مسیر درست نیز کمک می‌کند.

انواع هرزگرد

هرزگردها بر اساس نوع تسمه و محل قرارگیری آن‌ها، انواع مختلفی دارند. برخی از انواع رایج هرزگرد عبارتند از:

• هرزگرد تسمه تایم: این نوع هرزگرد برای تنظیم تنش تسمه تایم استفاده می‌شود که وظیفه هماهنگ‌سازی حرکت میل‌لنگ و میل‌بادامک را بر عهده دارد.
• هرزگرد تسمه دینام: برای تنظیم تنش تسمه دینام که وظیفه انتقال قدرت از موتور به دینام را بر عهده دارد، استفاده می‌شود.

اهمیت تنظیم صحیح تنش تسمه

تنظیم صحیح تنش تسمه بسیار مهم است. اگر تسمه خیلی شل باشد:

• لغزش تسمه: تسمه روی فولی‌ها می‌لغزد و باعث کاهش انتقال نیرو می‌شود.
• سایش زودرس تسمه و فولی‌ها: لغزش تسمه باعث سایش زودرس تسمه و فولی‌ها می‌شود.
• تولید صدا: لغزش تسمه صدای ناهنجاری تولید می‌کند.

اگر تسمه خیلی سفت باشد:

• آسیب به بلبرینگ‌های هرزگرد: فشار زیاد به بلبرینگ‌های هرزگرد وارد می‌شود و باعث خرابی آن‌ها می‌شود.
• آسیب به تسمه: تسمه تحت فشار زیاد قرار گرفته و ممکن است پاره شود.
• افزایش مصرف سوخت: سفت بودن بیش از حد تسمه باعث افزایش اصطکاک و در نتیجه افزایش مصرف سوخت می‌شود.

علائم خرابی هرزگرد

• صدای غیرعادی: یکی از اولین علائم خرابی هرزگرد، تولید صدای ناهنجار مانند جیغ یا زوزه است.
• لرزش موتور: خرابی هرزگرد می‌تواند باعث لرزش موتور شود.
• کاهش قدرت موتور: اگر تسمه به درستی کار نکند، قدرت موتور کاهش می‌یابد.
• پاره شدن تسمه: در موارد شدید، خرابی هرزگرد می‌تواند باعث پاره شدن تسمه شود.

تعویض هرزگرد

در صورت خرابی هرزگرد، باید آن را تعویض کرد. تعویض هرزگرد کاری تخصصی است و بهتر است توسط یک مکانیک ماهر انجام شود.

نکته مهم: تنظیم تنش تسمه باید با استفاده از ابزارهای مخصوص و طبق دستورالعمل کارخانه سازنده انجام شود. تنظیم نادرست تنش تسمه می‌تواند به موتور و سایر قطعات خودرو آسیب برساند.

تفاوت بین هرزگرد و فولی

هرزگرد و فولی هر دو قطعاتی هستند که در سیستم انتقال قدرت خودرو نقش مهمی ایفا می‌کنند، اما تفاوت‌های اساسی بین آن‌ها وجود دارد.

فولی (Pulley)

• تعریف: فولی قطعه‌ای دایره‌ای شکل است که معمولاً از جنس فلز ساخته می‌شود و روی شفت متصل به موتور یا سایر قطعات دوار نصب می‌شود.
• وظیفه: فولی‌ها معمولاً برای انتقال قدرت از طریق تسمه استفاده می‌شوند. تسمه دور فولی‌ها می‌پیچد و با چرخش فولی‌ها، قدرت به قطعات دیگر منتقل می‌شود.
• انواع: فولی‌ها انواع مختلفی دارند که بر اساس شکل، اندازه، جنس و کاربردشان طبقه‌بندی می‌شوند. برخی از انواع رایج فولی‌ها عبارتند از: فولی میل‌لنگ، فولی میل‌بادامک، فولی دینام، فولی واتر پمپ و … .

هرزگرد (Idler Pulley)

• تعریف: هرزگرد نوعی فولی است که وظیفه اصلی آن تنظیم تنش تسمه و هدایت آن در مسیر صحیح است.
• وظیفه: هرزگردها به تنهایی قدرت تولید نمی‌کنند و فقط برای پشتیبانی از تسمه و تنظیم تنش آن استفاده می‌شوند.
• تفاوت با فولی: تفاوت اصلی هرزگرد با فولی در این است که هرزگرد معمولاً به شفت متصل به منبع قدرت متصل نیست و به صورت آزادانه روی بلبرینگ می‌چرخد. این ویژگی به هرزگرد اجازه می‌دهد تا با تغییر موقعیت خود، تنش تسمه را تنظیم کند.

جدول مقایسه هرزگرد و فولی